Makale Bilgileri
Dergi: Uygulamalı Ekonomi, Finans ve Bankacılık Dergisi
Makalenin Başlığı: Türev Piyasalarda Teminat Tutarı İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: BİST30 Endeksi Üzerine VAR Modeli Granger Nedensellik Analizi
Yazar(lar): Erol KÖYCÜ
Cilt: 1
Sayı: 1
Yıl: 2020
Sayfa: 23 – 49
ISSN: 2757-6590
DOI Numarası: xx.xxxxx/jaefb.2020.xxx
Özet
Bu çalışmada 27.11.2018 – 27.05.2020 dönem aralığında günlük veriler kullanılarak VİOP BİST30 endeks vadeli işlem sözleşmesi işlem hacmindeki değişikliklerin nedeni, endeks teminat tutarındaki değişiklikler olup olmadığı Granger Nedensellik testi ile araştırılmıştır. Değişkenlerin ilk olarak logaritmik getirisi alınıp grafikleri sunulmuş, sonrasında tanımlayıcı istatistiklere ve değişkenler arasındaki korelasyon ilişkisine değinilmiştir. Genel testlerden sonra, çalışmada kullanılacak ana testlere geçilmiştir. Bunun içinde çalışmada ilk olarak ADF ve PP birim kök testleri gerçekleştirilerek serilerin durağanlıkları test edilmiş, sonrasında optimal gecikme uzunluğu belirlenerek Vektör Otoregressif Model (VAR) kurulmuştur. VAR modeli tanı testleri olan otokorelasyon testi, değişen varyans testi ve AR kök testlerine yine çalışmada yer verilmiştir. Bu testlere ilaveten değişkenlerin birbirleri üzerindeki etkileri saptamak için etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırma testlerinden de faydalanılmıştır. Tüm bu açıklayıcı testlerden sonra ise Granger Nedensellik testi uygulanmıştır. Çalışmada bütünlük sağlanması açısından, tüm testler detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarına göre ele alınan dönemde VİOP BİST30 endeks vadeli sözleşmenin işlem hacmindeki değişiklerin nedeni teminat tutarındaki değişikler değildir. Diğer bir deyişle, teminat tutarındaki değişiklikler, işlem hacmini etkilememektedir. Bununla birlikte piyasalarda riskin ve volatilitenin arttığı, belirsizliğin oluştuğu dönemlerde türev piyasalarda daha fazla işlem hacmi gerçekleştirildiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Türev Piyasalar, Vektör Otoregresif (VAR) Modeli, Granger Nedensellik Analizi

JEL Sınıflandırması: F64, P28, C32

https://jaefb.com/wp-content/uploads/2026/02/pdf.jpg Tam Metin